ABNS:- મૌલિક ઝણકાટ (ગીર સોમનાથ)
ગીર..માત્ર એક જંગલ નથી. ગીર એ ગુજરાતની ઓળખ છે, ભારતની શાન છે અને સમગ્ર વિશ્વમાં એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર કુદરતી આશ્રયસ્થાન તરીકે ગૌરવ ધરાવતું જીવંત વારસો છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગીરના જંગલોમાંથી આવી રહેલા સિંહોના મૃત્યુના સમાચારોએ માત્ર વન વિભાગને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગુજરાત અને દેશભરના વન્યજીવપ્રેમીઓમાં ચિંતા અને વ્યાકુળતા ફેલાવી દીધી છે.
સિંહોમાં ફેલાયેલા રોગચાળા અને તેના કારણે થયેલા મૃત્યુ બાદ રાજ્ય સરકાર હવે સંપૂર્ણપણે સતર્ક બની છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાતના વન મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા જાતે જ ગીરના જામવાળા સ્થિત એનિમલ કેર સેન્ટર પહોંચ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે મહત્વપૂર્ણ અને ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી સમગ્ર પરિસ્થિતિની ઊંડાણપૂર્વક સમીક્ષા કરી હતી.
આ મુલાકાત માત્ર એક ઔપચારિક કાર્યક્રમ ન હતો, પરંતુ રાજ્ય સરકારની ચિંતા, જવાબદારી અને સિંહ સંરક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાનું સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ હતો. કારણ કે ગીરનો દરેક સિંહ માત્ર એક પ્રાણી નથી, પરંતુ ગુજરાતના ગૌરવ અને કુદરતી વારસાનો જીવંત પ્રતીક છે.
*ગીરમાં સર્જાયેલી પરિસ્થિતિએ વધારી ચિંતા*
તાજેતરમાં ગીર પૂર્વ અને ગીર પશ્ચિમના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી સિંહોના બીમાર પડવાના અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં મૃત્યુના સમાચાર સામે આવ્યા હતા. આ ઘટનાએ વન વિભાગને તાત્કાલિક એલર્ટ મોડ પર મૂકી દીધો હતો.
જ્યાં એક તરફ નિષ્ણાત પશુચિકિત્સકોની ટીમો સતત મોનીટરીંગ કરી રહી હતી, ત્યાં બીજી તરફ રાજ્ય સરકાર પણ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર સતત નજર રાખી રહી હતી. સિંહોમાં જોવા મળેલા લક્ષણો, તેમના આરોગ્યની સ્થિતિ અને સંભવિત રોગચાળાના કારણોને લઈને વિશેષ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી.
પરિસ્થિતિની ગંભીરતા એ વાત પરથી પણ સમજાઈ શકે છે કે વન વિભાગે તાત્કાલિક અસરથી અનેક વિસ્તારોમાં વિશેષ સર્વેલન્સ શરૂ કર્યું હતું અને શંકાસ્પદ સ્થિતિમાં જોવા મળતા સિંહોને એનિમલ કેર સેન્ટરમાં ખસેડવાની કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.
*જામવાળા એનિમલકેર સેન્ટરમાં યોજાઈ મહત્વપૂર્ણ બેઠક*
વન મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાની હાજરીમાં જામવાળા એનિમલ કેર સેન્ટરમાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. બેઠકમાં વન વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, પશુચિકિત્સા નિષ્ણાતો અને વિવિધ ક્ષેત્રના જવાબદાર અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા.
CCF રતન નાલા સહિતના અધિકારીઓએ મંત્રી સમક્ષ સમગ્ર પરિસ્થિતિનો વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. સિંહોના આરોગ્યની સ્થિતિ, સારવારની પ્રક્રિયા, રોગચાળાની સંભવિત અસર અને ભવિષ્યમાં લેવામાં આવનાર પગલાં અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
બેઠક દરમિયાન ખાસ કરીને એનિમલ કેર સેન્ટરમાં સારવાર હેઠળ રહેલા સિંહોની સ્થિતિ અંગે મંત્રીએ વિગતવાર માહિતી મેળવી હતી. કયા સિંહોને કઈ સારવાર આપવામાં આવી રહી છે, તેમની તબિયતમાં કેટલો સુધારો છે અને આગામી દિવસોમાં કયા પગલાં જરૂરી બની શકે તે તમામ મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
*પરિસ્થિતિ હાલ નિયંત્રણમાં” વનમંત્રી*
બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ વન મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાએ મીડિયાને મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે હાલની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે અને વન વિભાગ સંપૂર્ણ સતર્કતા સાથે કામગીરી કરી રહ્યો છે.
મંત્રીએ જણાવ્યું કે છેલ્લા ત્રણ દિવસથી એક પણ સિંહના મૃત્યુના સમાચાર નોંધાયા નથી, જે એક સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે વન વિભાગ અને નિષ્ણાતોની ટીમો દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી સતત દેખરેખ અને સારવારના કારણે પરિસ્થિતિ વધુ સારી બનશે.
તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકાર સમગ્ર ઘટનાને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈ રહી છે અને કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારીને સ્થાન આપવામાં આવશે નહીં.
*દિવસ-રાત કામગીરીમાં વ્યસ્ત વનવિભાગ*
સિંહોના આરોગ્યને લઈને ઉભી થયેલી ચિંતાજનક સ્થિતિ વચ્ચે વન વિભાગના કર્મચારીઓ, રેન્જરો, અધિકારીઓ અને પશુચિકિત્સકો સતત દિવસ-રાત મેદાનમાં કામગીરી કરી રહ્યા છે.
જંગલના વિવિધ વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ વધારવામાં આવ્યું છે. સિંહોની હિલચાલ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. જ્યાં પણ કોઈ સિંહમાં અસામાન્ય વર્તન અથવા બીમારીના લક્ષણો જોવા મળે છે ત્યાં તરત જ નિષ્ણાત ટીમ મોકલવામાં આવી રહી છે.
આ ઉપરાંત, સિંહોના બ્લડ સેમ્પલ, અન્ય જરૂરી ટેસ્ટ અને વૈજ્ઞાનિક તપાસ પણ કરવામાં આવી રહી છે જેથી રોગચાળાના મૂળ કારણ સુધી પહોંચી શકાય.
*જસાધાર એનિમલકેર સેન્ટરની પણ મુલાકાત*
જામવાળાની બેઠક પૂર્ણ કર્યા બાદ વન મંત્રી જસાધાર એનિમલ કેર સેન્ટરની મુલાકાત માટે પણ રવાના થયા હતા. ત્યાં પણ અધિકારીઓ સાથે બેઠક યોજીને સ્થિતિની સમીક્ષા કરવાની યોજના હતી.
જસાધાર કેન્દ્રમાં પણ અનેક વન્યજીવોની સારવાર અને દેખરેખની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. મંત્રી દ્વારા ત્યાંની વ્યવસ્થાઓનું નિરીક્ષણ કરીને જરૂરી સૂચનાઓ આપવામાં આવશે તેવી માહિતી મળી હતી.
આ મુલાકાતોનો મુખ્ય હેતુ માત્ર વર્તમાન પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવો નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી સ્થિતિ ફરીથી ન સર્જાય તે માટેની તૈયારીઓ વધુ મજબૂત બનાવવાનો પણ હતો.
*ગીરના સિંહો: ગુજરાતની અસલી ઓળખ*
ગીરના સિંહો માત્ર વન્યજીવ નથી. તેઓ ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અને પર્યાવરણીય ઓળખનો અભિન્ન ભાગ છે. વિશ્વભરમાં લાખો પ્રવાસીઓ ગીરના સિંહોને જોવા માટે ગુજરાત આવે છે.
એક સમય એવો હતો જ્યારે એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા અત્યંત ઘટી ગઈ હતી, પરંતુ વર્ષો સુધીના સતત સંરક્ષણ પ્રયાસો, વન વિભાગની મહેનત અને સ્થાનિક લોકોના સહયોગના કારણે આજે સિંહોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે.
આ જ કારણ છે કે જ્યારે પણ કોઈ સિંહના મૃત્યુના સમાચાર આવે છે ત્યારે તે માત્ર એક પ્રાણીનું મૃત્યુ નથી રહેતું, પરંતુ સમગ્ર સંરક્ષણ વ્યવસ્થાને પડકારરૂપ ઘટના બની જાય છે.
*નિષ્ણાતોની નજર હવે આગામીદિવસો પર*
વન્યજીવ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી કેટલાક દિવસો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. હાલ પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ સતત મોનીટરીંગ અને સાવચેતી જાળવવી એટલી જ જરૂરી રહેશે.
સિંહોના આરોગ્ય પર સતત નજર રાખવા ઉપરાંત આસપાસના પર્યાવરણ, અન્ય વન્યજીવો અને સંભવિત ચેપના સ્ત્રોતોની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે સમયસર સારવાર, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને ઝડપી પ્રતિસાદના કારણે મોટી મુશ્કેલીને અટકાવવામાં મદદમળી શકે છે.
*સરકારનો સ્પષ્ટ સંદેશ:સિંહોની સુરક્ષા સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા*
વન મંત્રીની મુલાકાતે એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે રાજ્ય સરકાર ગીરના સિંહોની સુરક્ષા અને સંરક્ષણ મુદ્દે કોઈપણ પ્રકારની સમજૂતી કરવા તૈયાર નથી. પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને જરૂરી હોય તેવા તમામ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
ગીરના જંગલોમાં ગુંજતી સિંહોની ગર્જના માત્ર એક અવાજ નથી, પરંતુ ગુજરાતના ગૌરવ, શક્તિ અને કુદરતી સમૃદ્ધિનું પ્રતિક છે. આ ગર્જના ક્યારેય થંભી ન જાય તે માટે વન વિભાગ, નિષ્ણાતો અને સરકાર એકસાથે મેદાનમાં ઉતરી ચૂક્યા છે.
હાલ માટે રાહતની વાત એ છે કે છેલ્લા ત્રણ દિવસથી કોઈ નવા મૃત્યુના સમાચાર નથી, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યની નજર હવે આગામી દિવસોની સ્થિતિ પર ટકેલી છે. ગીરના સિંહો સુરક્ષિત રહે, સ્વસ્થ રહે અને ગુજરાતની શાન તરીકે વિશ્વભરમાં ગર્જના કરતા રહે
